چرا وردپرس انتخاب خوبی برای شروع طراحی سایت است؟
برای ساخت سایت، همیشه دو مسیر کلی وجود دارد: یا سایت را کاملاً از صفر کدنویسی کنیم، یا از یک سیستم مدیریت محتوا مثل وردپرس استفاده کنیم.
کدنویسی کامل از صفر در بعضی پروژهها لازم و ارزشمند است؛ اما برای بسیاری از سایتهای شرکتی، آموزشی، فروشگاهی، خدماتی و محتوایی، این مسیر میتواند زمانبر، پرهزینه و وابسته به تیم برنامهنویسی باشد.
وردپرس این مسیر را سادهتر میکند. با وردپرس، بخشهای پایهای سایت از قبل آماده هستند و شما میتوانید بهجای ساخت همه چیز از صفر، روی طراحی، محتوا، تجربه کاربری، فروش، سئو و رشد پروژه تمرکز کنید.
وردپرس برای شروع طراحی سایت مناسب است چون:
- نصب و راهاندازی آن سریع است.
- برای سایتهای مختلف قابل استفاده است.
- جامعه کاربری و منابع آموزشی زیادی دارد.
- قالبها و افزونههای متنوعی برای آن وجود دارد.
- برای تولید محتوا و مدیریت سایت سادهتر است.
- با ابزارهایی مثل Bricks، ووکامرس و افزونههای سئو قابل توسعه است.
- برای بیشتر پروژههای معمولی، سریعتر و اقتصادیتر از کدنویسی کامل است.
هدف این نیست که بگوییم کدنویسی لازم نیست. هدف این است که بدانیم برای هر پروژه، باید ابزار درست را انتخاب کنیم.
مشکل کدنویسی کامل از صفر چیست؟
کدنویسی کامل از صفر یعنی همه بخشهای سایت، از مدیریت محتوا و کاربران گرفته تا فرمها، پنل مدیریت، امنیت، فروشگاه، سئو و بهروزرسانیها باید اختصاصی طراحی و پیادهسازی شوند.
این کار در پروژههای بزرگ و خاص میتواند منطقی باشد، اما برای بسیاری از پروژههای معمولی، چند مشکل جدی ایجاد میکند.
اول اینکه زمان توسعه زیاد میشود. چیزی که با وردپرس شاید در چند روز یا چند هفته آماده شود، در مسیر کدنویسی کامل ممکن است مدت زیادی زمان ببرد.
دوم اینکه پیدا کردن برنامهنویس خوب همیشه آسان نیست. اگر برنامهنویس پروژه را ترک کند یا در دسترس نباشد، هر تغییر کوچک میتواند تبدیل به یک مشکل شود.
سوم اینکه برای هر تغییر، بهروزرسانی یا اصلاح، ممکن است نیاز به هزینه و زمان جداگانه باشد.
چهارم اینکه نگهداری، امنیت، توسعه و رفع خطا در پروژه اختصاصی نیاز به برنامهریزی و تیم فنی قویتری دارد.
پس برای شروع طراحی سایت و اجرای پروژههای رایج، وردپرس یک انتخاب سریعتر، قابل مدیریتتر و اقتصادیتر است.
وردپرس چه زمانی انتخاب مناسبی است؟
وردپرس برای بسیاری از پروژههای رایج مناسب است؛ مخصوصاً وقتی هدف شما راهاندازی سریع، مدیریت ساده و امکان توسعه در آینده باشد.
نمونه پروژههایی که وردپرس برای آنها انتخاب خوبی است:
- سایت شرکتی
- سایت شخصی
- سایت آموزشی
- وبلاگ و مجله آنلاین
- سایت خدماتی
- لندینگپیج
- فروشگاه اینترنتی با ووکامرس
- سایت رزرو، معرفی خدمات یا دریافت درخواست
- سایتهای محتوایی و سئو محور
اما اگر پروژه شما یک سیستم کاملاً اختصاصی، اپلیکیشن پیچیده، سامانه سازمانی خاص یا محصول نرمافزاری بسیار ویژه باشد، شاید نیاز به معماری اختصاصی و برنامهنویسی کاملتری داشته باشید.
برای مسیر این دوره، تمرکز ما روی یادگیری اصولی وردپرس برای ساخت سایتهای حرفهای، قابل مدیریت و قابل توسعه است.
قبل از نصب وردپرس چه چیزهایی باید آماده باشد؟
قبل از نصب وردپرس، باید چند چیز آماده باشد تا فرایند نصب بدون دردسر انجام شود.
چکلیست قبل از نصب:
- دامنه ثبت شده باشد.
- هاست فعال باشد.
- دامنه به هاست متصل شده باشد.
- به کنترلپنل هاست دسترسی داشته باشید.
- SSL قابل فعالسازی باشد.
- نسخه PHP مناسب برای وردپرس روی هاست فعال باشد.
- امکان ساخت دیتابیس وجود داشته باشد.
- فضای کافی برای فایلهای سایت وجود داشته باشد.
اگر این موارد آماده نباشند، ممکن است نصب وردپرس انجام شود اما سایت درست باز نشود، با خطا مواجه شود یا روی HTTP بدون SSL بالا بیاید.
نصب وردپرس روی DirectAdmin
DirectAdmin یکی از کنترلپنلهای رایج برای مدیریت هاست است و در بسیاری از هاستهای لینوکسی استفاده میشود.
در این بخش، نصب وردپرس را بهصورت دستی انجام میدهیم تا دقیقتر با ساختار آن آشنا شوید.
قبل از شروع نصب، یک نکته مهم:
اول باید مطمئن شویم دامنه به هاست متصل شده است. برای این کار میتوانید از ابزارهایی مثل DNS Checker استفاده کنید و بررسی کنید که دامنه شما به IP هاست اشاره میکند.
اگر اتصال دامنه به هاست کامل نشده باشد، حتی اگر وردپرس را نصب کنید، سایت بهدرستی باز نمیشود.
مراحل نصب دستی وردپرس در DirectAdmin:
- وارد پنل DirectAdmin شوید.
- وارد بخش File Manager شوید.
- به مسیر
public_htmlبروید (این پوشه ریشه سایت شماست). - آخرین نسخه وردپرس را از سایت رسمی wordpress.org دانلود کنید.
- فایل zip وردپرس را در پوشه
public_htmlآپلود کنید. - فایل zip را Extract کنید تا فایلهای وردپرس از حالت فشرده خارج شوند.
- اگر فایلها داخل پوشهای مثل
wordpressقرار گرفتند، آنها را به ریشهpublic_htmlمنتقل کنید. - به صفحه اصلی DirectAdmin برگردید و وارد بخش MySQL Management شوید.
- یک دیتابیس جدید بسازید و نام دیتابیس، نام کاربری و رمز عبور آن را یادداشت کنید.
- حالا آدرس دامنه خود را در مرورگر باز کنید.
- صفحه نصب وردپرس نمایش داده میشود.
- اطلاعات دیتابیس (نام دیتابیس، نام کاربری، رمز عبور و هاست دیتابیس که معمولاً localhost است) را وارد کنید.
- در مرحله بعد، عنوان سایت، نام کاربری مدیر، رمز عبور و ایمیل مدیریت را وارد کنید.
- نصب را کامل کنید.
بعد از نصب، میتوانید از طریق آدرس زیر وارد پیشخوان وردپرس شوید:
example.com/wp-admin
نکته مهم: برای نام کاربری مدیر از عباراتی مثل admin استفاده نکنید. یک نام کاربری اختصاصیتر و رمز قوی انتخاب کنید.
فعالسازی SSL در DirectAdmin
SSL باعث میشود سایت با آدرس امن HTTPS باز شود. وقتی SSL فعال باشد، مرورگر ارتباط امنتری بین کاربر و سایت برقرار میکند.
در DirectAdmin معمولاً بخشی برای مدیریت SSL Certificates وجود دارد. در بسیاری از هاستها میتوانید از SSL رایگان Let’s Encrypt استفاده کنید.
مراحل کلی فعالسازی SSL در DirectAdmin:
- وارد DirectAdmin شوید.
- دامنه موردنظر را انتخاب کنید.
- وارد بخش SSL Certificates شوید.
- گزینه مربوط به Let’s Encrypt یا SSL رایگان را انتخاب کنید.
- دامنه اصلی و در صورت نیاز نسخه www را انتخاب کنید.
- درخواست صدور SSL را ثبت کنید.
- بعد از فعال شدن SSL، سایت را با
https://بررسی کنید.
اگر SSL فعال شد اما سایت همچنان با HTTP باز میشود، باید انتقال خودکار از HTTP به HTTPS را فعال کنید.
فعال کردن Force HTTPS در DirectAdmin
بعد از فعالسازی SSL، بهتر است کاری کنیم که همه کاربران به نسخه HTTPS سایت هدایت شوند.
در بعضی نسخهها یا قالبهای DirectAdmin گزینهای مثل Force SSL with HTTPS Redirect یا Force HTTP to HTTPS وجود دارد. نام دقیق گزینه ممکن است بسته به نسخه DirectAdmin یا تنظیمات شرکت هاستینگ کمی فرق داشته باشد.
کار این گزینه این است که اگر کاربر آدرس سایت را با HTTP وارد کرد، بهصورت خودکار به نسخه HTTPS منتقل شود.
چکلیست بعد از فعالسازی Force HTTPS:
- سایت با
https://باز شود. - نسخه
http://بهhttps://منتقل شود. - نسخه
wwwو بدونwwwرفتار درست داشته باشند. - در وردپرس، آدرس سایت هم روی HTTPS تنظیم شده باشد.
- صفحات سایت خطای Not Secure یا Mixed Content نداشته باشند.
اگر بعد از فعالسازی HTTPS بعضی تصاویر یا فایلها هنوز با HTTP لود شوند، ممکن است خطای Mixed Content ایجاد شود که بعداً در بخش عیبیابی درباره آن صحبت میکنیم.
نصب دستی وردپرس روی cPanel
cPanel یکی از کنترلپنلهای رایج برای مدیریت هاست است و در این بخش نصب وردپرس را بهصورت دستی انجام میدهیم تا با ساختار واقعی آن آشنا شوید.
قبل از شروع نصب، اول باید مطمئن شویم دامنه به هاست متصل شده است. برای این کار میتوانید از ابزارهایی مثل DNS Checker استفاده کنید و بررسی کنید که دامنه به IP هاست شما اشاره میکند.
مراحل نصب دستی وردپرس در cPanel:
- ابتدا وارد cPanel شوید.
- وارد بخش File Manager شوید و به مسیر
public_htmlبروید. - آخرین نسخه وردپرس را از سایت رسمی wordpress.org دانلود کنید.
- فایل zip وردپرس را در
public_htmlآپلود کنید. - فایل را Extract کنید تا پوشه وردپرس باز شود.
- اگر فایلها داخل پوشه wordpress قرار گرفتند، آنها را به ریشه
public_htmlمنتقل کنید. - حالا به cPanel برگردید و وارد بخش MySQL Databases شوید.
- یک دیتابیس جدید بسازید.
- یک یوزر دیتابیس ایجاد کنید و رمز قوی برای آن انتخاب کنید.
- یوزر را به دیتابیس متصل کنید و همه دسترسیها (All Privileges) را فعال کنید.
- حالا در مرورگر، دامنه خود را باز کنید.
- صفحه نصب وردپرس نمایش داده میشود.
- اطلاعات دیتابیس (نام دیتابیس، نام کاربری، رمز عبور و localhost) را وارد کنید.
- در مرحله بعد، عنوان سایت، نام کاربری مدیر، رمز عبور و ایمیل را وارد کنید.
- نصب را کامل کنید.
بعد از نصب، میتوانید از طریق آدرسهای زیر وارد پیشخوان وردپرس شوید:
example.com/wp-admin
یا:
example.com/wp-login.php
فعالسازی SSL در cPanel
در cPanel معمولاً بخشی برای SSL وجود دارد. بسته به هاست، ممکن است گزینههایی مثل SSL/TLS Status، Let’s Encrypt SSL یا AutoSSL دیده شود.
مراحل کلی فعالسازی SSL در cPanel:
- وارد cPanel شوید.
- بخش SSL/TLS Status یا Let’s Encrypt SSL را پیدا کنید.
- دامنه موردنظر را انتخاب کنید.
- SSL را فعال یا اجرا کنید.
- چند دقیقه صبر کنید تا گواهی صادر و فعال شود.
- سایت را با
https://باز کنید و نتیجه را بررسی کنید.
اگر SSL فعال نشد، ممکن است دامنه هنوز درست به هاست متصل نشده باشد یا DNS کامل اعمال نشده باشد. در این حالت باید ابتدا اتصال دامنه به هاست را بررسی کنید.
فعال کردن Force HTTPS در cPanel
بعد از فعالسازی SSL، باید مطمئن شوید کاربران به نسخه امن سایت هدایت میشوند.
در بسیاری از نسخههای cPanel، داخل بخش Domains یا مدیریت دامنهها، گزینهای برای Force HTTPS Redirect وجود دارد. با فعال کردن این گزینه، درخواستهای HTTP به HTTPS منتقل میشوند.
چکلیست بعد از فعالسازی Force HTTPS در cPanel:
- دامنه با HTTPS باز شود.
- نسخه HTTP به HTTPS منتقل شود.
- SSL برای دامنه اصلی و نسخه www فعال باشد، اگر از www استفاده میکنید.
- در وردپرس، Site Address و WordPress Address روی HTTPS باشند.
- در مرورگر، سایت بدون هشدار امنیتی باز شود.
اگر سایت هنوز با HTTP باز میشود یا بعضی فایلها ناامن لود میشوند، باید تنظیمات وردپرس، کش، افزونهها و آدرسهای داخلی سایت بررسی شوند.
اشتباهات رایج هنگام نصب وردپرس
چند اشتباه رایج وجود دارد که بهتر است از همان ابتدا مراقب آنها باشید.
اشتباهات رایج:
- نصب وردپرس داخل یک پوشه اشتباه، مثل
/wpیا/wordpress، در حالی که قرار بوده روی صفحه اصلی سایت نصب شود. - انتخاب نام کاربری ساده مثل
admin. - استفاده از رمز عبور ضعیف.
- فعال نکردن SSL بعد از نصب.
- فعال نکردن Force HTTPS.
- استفاده از ایمیل اشتباه برای مدیریت سایت.
- نصب چندباره وردپرس روی یک دامنه بدون پاکسازی قبلی.
- بیتوجهی به نسخه PHP و وضعیت هاست.
بیشتر این خطاها سادهاند، اما اگر در شروع پروژه رخ دهند، میتوانند بعداً باعث سردرگمی و دوبارهکاری شوند.
مفاهیم کلیدی جلسه
WordPress: سیستم مدیریت محتوای محبوب برای ساخت و مدیریت سایت.
CMS: سیستم مدیریت محتوا؛ ابزاری برای ساخت و مدیریت سایت بدون نیاز به کدنویسی کامل از صفر.
DirectAdmin: کنترلپنل هاست برای مدیریت فایلها، دیتابیس، دامنه، SSL و تنظیمات سایت.
cPanel: کنترلپنل معروف هاست برای مدیریت سایت، فایلها، دیتابیس، دامنه و SSL.
SSL: گواهی امنیتی برای فعال شدن HTTPS روی سایت.
HTTPS: نسخه امنتر ارتباط بین مرورگر و سایت.
Force HTTPS: هدایت خودکار کاربران از نسخه HTTP به نسخه HTTPS.
WordPress Admin: پیشخوان مدیریت وردپرس که معمولاً از مسیر /wp-admin در دسترس است.
Database: پایگاه دادهای که اطلاعات وردپرس در آن ذخیره میشود.
نکات مهم برای مرور درس
وردپرس برای بسیاری از پروژههای رایج، سریعتر و اقتصادیتر از کدنویسی کامل از صفر است.
کدنویسی اختصاصی برای همه پروژهها لازم نیست و میتواند زمان، هزینه و وابستگی فنی زیادی ایجاد کند.
برای نصب وردپرس باید دامنه، هاست، اتصال DNS و دسترسی کنترلپنل آماده باشد.
در DirectAdmin و cPanel میتوان وردپرس را بهصورت خودکار یا دستی نصب کرد.
بعد از نصب وردپرس، فعالسازی SSL بسیار مهم است.
Force HTTPS کمک میکند کاربران همیشه نسخه امن سایت را ببینند.
بعد از نصب، باید ورود به پیشخوان، SSL، ایمیل مدیریت، رمز مدیر و مسیر نصب بررسی شود.
تمرین پیشنهادی
برای تمرین این جلسه، وارد کنترلپنل هاست خود شوید و این بخشها را پیدا کنید:
- بخش نصبکننده وردپرس یا WordPress Manager
- بخش مدیریت دامنهها
- بخش SSL یا SSL/TLS
- گزینه Force HTTPS یا HTTPS Redirect
- مسیر ورود به پیشخوان وردپرس
اگر هنوز دامنه و هاست واقعی ندارید، فعلاً فقط جای این گزینهها را در آموزش یا محیط تست پیدا کنید و بدون نیاز، نصب واقعی انجام ندهید.
جمعبندی جلسه
در این جلسه فهمیدیم چرا وردپرس برای بسیاری از پروژههای طراحی سایت انتخاب مناسبی است. وردپرس باعث میشود بهجای ساخت همه چیز از صفر، سریعتر وارد طراحی، مدیریت محتوا، توسعه امکانات و اجرای پروژه شویم.
بعد از آن، نصب وردپرس روی DirectAdmin و cPanel را مرور کردیم و دیدیم که در هر دو کنترلپنل میتوان وردپرس را با ابزارهای نصب خودکار یا روش دستی راهاندازی کرد.
همچنین با اهمیت SSL و Force HTTPS آشنا شدیم و فهمیدیم که بعد از نصب وردپرس، سایت باید با نسخه امن HTTPS باز شود.
در جلسه بعدی، وارد تنظیمات حیاتی وردپرس بعد از نصب میشویم و پیشخوان، تنظیمات عمومی، پیوندهای یکتا، زبان، کاربران و موارد پایه را بررسی میکنیم.