فیل در تاریکی؛ FSE دقیقاً چیست؟
FSE یا Full Site Editing یکی از تغییرات مهم وردپرس در سالهای اخیر است. در این مدل، وردپرس تلاش میکند فقط محل نوشتن محتوا نباشد، بلکه امکان طراحی بخشهای اصلی سایت مثل هدر، فوتر، قالب نوشتهها و ساختار صفحات را هم با بلوکهای گوتنبرگ فراهم کند.
برای همین در بعضی قالبهای جدید وردپرس، بهجای منوی قدیمی «سفارشیسازی»، بخشی به نام «ویرایشگر سایت» یا Site Editor دیده میشود. هدف این بخش این است که کل سایت با منطق بلوکها مدیریت شود؛ یعنی همان چیزی که در نوشتهها با پاراگراف، تصویر و دکمه میسازیم، در سطح قالب و ساختار سایت هم قابل استفاده باشد.
اما نکته مهم اینجاست: دانستن FSE به معنی استفاده کامل از آن در همه پروژهها نیست. برای یک طراح حرفهای، مهمتر از دنبال کردن هر قابلیت جدید، انتخاب ابزار درست برای هر بخش از پروژه است.
استراتژی ما در طراحی سایت وردپرسی
در مسیر این دوره، ساختار اصلی سایت مثل هدر، فوتر، قالب صفحات و بخشهای مهم طراحی را با ابزار قدرتمندی مثل Bricks Builder جلو میبریم. دلیل این انتخاب، کنترل بیشتر روی طراحی، خروجی، ساختار کد، ریسپانسیو و جزئیات فنی سایت است.
اما این به معنی کنار گذاشتن گوتنبرگ نیست. گوتنبرگ همچنان برای تولید محتوای داخل نوشتهها و مقالات بسیار کاربردی است. یعنی میتوانیم طراحی اصلی سایت را با Bricks انجام دهیم، اما مدیریت محتوای مقالات را با گوتنبرگ تمیز، سریع و استاندارد جلو ببریم.
پس نقش گوتنبرگ در این دوره بیشتر روی محتوای داخل مقالات است؛ جایی که نویسنده یا مدیر سایت باید بتواند بدون ساختن همه چیز از صفر، بخشهای آماده و استاندارد را وارد محتوا کند.
قانون DRY و تولد پترنها
در برنامهنویسی یک قانون معروف وجود دارد: DRY یا Don’t Repeat Yourself؛ یعنی خودت را تکرار نکن. این قانون در تولید محتوا هم کاملاً کاربرد دارد.
فرض کنید برای مقالات سایت یک باکس هشدار، یک باکس معرفی محصول، یک بنر تبلیغاتی یا یک CTA زیبا ساختهاید. اگر قرار باشد هر بار همین بخش را از صفر طراحی کنید، هم وقت تلف میشود، هم احتمال خطا بالا میرود، هم ظاهر مقالات بعد از مدتی ناهماهنگ میشود.
پترن یا Pattern در گوتنبرگ برای حل همین مشکل ساخته شده است. شما یک ترکیب آماده از چند بلاک میسازید و آن را بهعنوان الگو ذخیره میکنید. بعداً هر زمان به همان ساختار نیاز داشتید، با چند کلیک آن را داخل نوشته یا برگه قرار میدهید.
پترن همگامسازینشده چیست؟
پترن همگامسازینشده یا Not Synced Pattern مثل یک قالب اولیه است. وقتی آن را در یک نوشته قرار میدهید، نسخهای مستقل از آن وارد محتوا میشود. اگر بعداً متن، تصویر یا دکمه آن را تغییر دهید، فقط همان نسخه تغییر میکند و بقیه جاهایی که از همان پترن استفاده کردهاید دستنخورده میمانند.
این مدل برای باکسهایی مناسب است که ظاهر مشترک دارند، اما محتوای آنها در هر مقاله فرق میکند. برای مثال، یک باکس هشدار یا دعوت به اقدام میسازید که رنگ، فاصلهها و چیدمان آن ثابت است؛ اما در یک مقاله متن آن «خرید محصول» است و در مقاله دیگر «دریافت مشاوره رایگان».
کاربرد اصلی این مدل، سرعت دادن به تولید محتوا بدون قفل کردن محتواهای قبلی است.
پترن همگامسازیشده چیست؟
پترن همگامسازیشده یا Synced Pattern برای بخشهایی استفاده میشود که باید در کل سایت یکسان بمانند. وقتی یک پترن همگامسازیشده را در چند نوشته قرار میدهید، همه نسخهها به هم متصل هستند. اگر یکی را تغییر دهید، همان تغییر در تمام جاهایی که از آن الگو استفاده شده اعمال میشود.
این مدل برای اطلاعیهها، بنرهای موقت، پیامهای سراسری یا تبلیغات دورهای بسیار کاربردی است. مثلاً اگر یک بنر «تخفیف ویژه یلدا» در دهها مقاله قرار داده باشید، بعد از پایان کمپین فقط کافی است یک نسخه را تغییر دهید تا همه جا بهروزرسانی شود.
مزیت اصلی این مدل، مدیریت مرکزی است. بهجای ویرایش دستی دهها صفحه، یک الگو را تغییر میدهید و نتیجه در کل سایت اعمال میشود.
Pattern Overrides؛ ترکیب هوشمندانه کنترل و آزادی
Pattern Overrides یا بازنویسی الگو، حالت پیشرفتهتری از پترنهاست. این قابلیت بین دو حالت قبلی قرار میگیرد: ساختار و استایل الگو همگام میماند، اما بعضی بخشهای محتوایی مثل متن یا تصویر در هر نسخه قابل تغییر هستند.
برای مثال، یک کارت معرفی محصول یا باکس معرفی نویسنده را در نظر بگیرید. میخواهید چیدمان، رنگها، فاصلهها و استایل آن در کل سایت یکسان باشد؛ اما نام محصول، تصویر یا توضیح کوتاه در هر مقاله فرق کند. Pattern Overrides دقیقاً برای همین سناریو مناسب است.
روش کلی کار این است که الگو را بهصورت Synced ذخیره میکنید، سپس برای بخشهایی که باید در هر استفاده قابل تغییر باشند، گزینه Allow Instance Overrides را فعال میکنید. نتیجه این است که ظاهر کلی حفظ میشود، اما محتوای مشخصشده در هر مقاله قابل ویرایش میماند.
مدیریت پترنها در وردپرس
پترنهایی که میسازید در وردپرس قابل مدیریت هستند و گم نمیشوند. از مسیر مربوط به ویرایشگر سایت و بخش Patterns میتوانید الگوها را ببینید، ویرایش کنید، دستهبندی کنید یا الگوهای غیرضروری را حذف کنید.
البته در پروژههایی که طراحی اصلی با Bricks انجام میشود، لازم نیست همه بخشهای سایت را از مسیر FSE مدیریت کنید. استفاده اصلی ما از پترنها بیشتر برای تولید محتوای سریعتر، استانداردتر و قابل تکرار در نوشتهها و مقالات است.
جمعبندی
FSE تلاش میکند طراحی کل سایت را وارد دنیای بلوکهای گوتنبرگ کند، اما در یک پروژه حرفهای باید بدانیم کجا از چه ابزاری استفاده کنیم. برای ساختار اصلی سایت، Bricks کنترل بیشتری در اختیار ما میگذارد؛ اما برای محتوای داخل مقالات، گوتنبرگ و پترنها میتوانند سرعت و نظم کار را بسیار بهتر کنند.
پترنهای گوتنبرگ کمک میکنند بخشهای تکراری را هر بار از صفر نسازیم. پترن همگامسازینشده برای ساختارهای قابل تغییر، پترن همگامسازیشده برای بخشهای مرکزی و تکرارشونده، و Pattern Overrides برای ترکیب استایل ثابت با محتوای قابل تغییر استفاده میشود.
با این نگاه، گوتنبرگ فقط یک محیط ساده برای نوشتن متن نیست؛ یک سیستم کاربردی برای ساخت محتوای منظم، سریع، قابل مدیریت و استاندارد در سایتهای وردپرسی است.